Het is warm, de zon staat hoog en je hond wil maar één ding: het water in. Logisch. Maar voordat je hem loslaat op de dichtstbijzijnde vijver of sloot, is er iets wat je beter weet. Blauwalg is een gevaar dat elk zomerseizoen opnieuw opduikt, en voor honden kan het rampzalig uitpakken.
Wat is blauwalg eigenlijk?
De naam klinkt als iets uit een aquarium, maar blauwalg is allesbehalve onschuldig. Het zijn geen echte algen, maar cyanobacteriën: microscopisch kleine bacteriën die in oppervlaktewater leven en zich bij warm, stilstaand water razendsnel vermenigvuldigen. Ze kunnen groen, blauwgroen, geel of bruin kleuren en vormen soms een drijvende laag die eruitziet als groene verf of erwtensoep.
Ze komen voor in plassen, vijvers, kanalen en meren. Bij aanhoudend warm en droog weer stijgt de kans op blauwalg sterk. Maar let op: blauwalg hoeft er niet altijd verdacht uit te zien. Water dat er glashelder uitziet, kan al toxines bevatten.
Waarom raakt een hond sneller vergiftigd dan een mens?
Sommige soorten cyanobacteriën produceren toxines die schadelijk zijn voor zowel mensen als dieren. Bij mensen leidt contact met blauwalg meestal tot huidirritatie of maagklachten. Bij honden gaat het veel verder, en dat heeft een praktische reden: honden drinken tijdens het zwemmen, likken hun natte vacht af daarna, en nemen zo relatief grote hoeveelheden toxines binnen.
Die toxines vallen in twee hoofdgroepen uiteen. Hepatotoxines tasten de lever aan, neurotoxines het zenuwstelsel. Beide zijn levensgevaarlijk. Wat het zo verraderlijk maakt: er bestaat geen tegengif. Behandeling is puur symptomatisch, en hoe eerder je handelt, hoe beter de kans voor je hond.
Herken de signalen: bij je hond én in het water
Symptomen kunnen al binnen enkele minuten na blootstelling optreden, maar ook pas na twee tot vijf uur. Let op:
- Overmatig kwijlen of schuim om de bek
- Braken en diarree
- Spiertrillingen of stuipen
- Moeite met ademen
- Slapheid, wankelen of verlammingsverschijnselen
Heb je één van deze tekenen na een zwempartij? Bel je dierenarts direct. Wacht niet af tot het vanzelf overgaat. Als je hond veel water heeft opgenomen op een verdachte plek, bel dan ook zonder zichtbare klachten. De toxines kunnen al schade aanrichten voor er iets zichtbaars te zien is. Lees ook hoe je herkent dat je hond ziek wordt voor vroege signalen om op te letten.
In het water zelf let je op:
- Een drijvende groen-blauwe of geel-bruine laag aan de oppervlakte
- Een muffe, aardeachtige geur
- Groene korst langs de oever
- Dode vissen of watervogels in de buurt
Bij twijfel: laat je hond het water niet in.
Direct handelen als het misgaat
Is je hond toch in contact gekomen met verdacht water? Doe dit meteen:
- Spoel je hond direct af met schoon kraanwater, ook als hij er niet ziek van lijkt
- Verhinder dat hij zijn vacht aflikt
- Bel je dierenarts en vertel welk water het betrof en hoeveel je hond heeft ingenomen
- Houd hem de komende uren goed in de gaten
Rijden naar de dierenarts terwijl je hond stuipen heeft? Leg hem op zijn zij, houd zijn luchtwegen vrij en rij rustig. Paniek helpt niet, snel handelen wel.
Check het zwemwater voordat je gaat
Dit kost je twee minuten en kan je hond het leven redden. Via zwemwater.nl van het RIVM en de waterschappen zie je per locatie in Nederland of het water als veilig wordt beschouwd. Rode of oranje meldingen betekenen: niet zwemmen. De locaties worden gedurende het seizoen regelmatig bemonsterd en gekeurd.
Let op: de monitoring loopt altijd iets achter op de werkelijkheid. Blauwalg kan plotseling opbloeien door wind en warmte. Combineer de website altijd met je eigen blik op het water. Ziet het er groen, troebel of vettig uit? Kies dan gewoon een andere locatie.
Naast blauwalg zijn er in de zomer meer gevaren voor je hond buiten. Grasaren zijn zo'n voorbeeld. Deze puntige zaadjes dringen de vacht, oren en poten van je hond binnen en kunnen ernstige infecties veroorzaken. Lees hier meer over het gevaar van grasaren voor je hond in de zomer.
Genieten van water begint met één check
Zwemmen is fantastisch voor honden: goed voor de gewrichten, verkoelend in de hitte en gewoon heerlijk. Het risico van blauwalg is reëel, maar goed te beheersen als je even de moeite neemt om te checken.
Neem altijd vers drinkwater mee zodat je hond niet uit de vijver drinkt. Spoel hem na het zwemmen af met schoon water. Check zwemwater.nl vooraf. En vertrouw op je instinct: ziet het water er vreemd uit of ruikt het muf? Dan is er altijd een volgende keer en een betere plek.
Een hond die veilig kan zwemmen is een gelukkige hond. En een baasje dat het risico kent, kan gewoon ontspannen genieten aan het water.