Elk jaar raken in Nederland zo'n 62.500 katten zoek. Van die groep vindt ongeveer 6.500 zijn weg naar een asiel of dierenambulance, en meer dan 80 procent van hen komt nooit meer terug bij het baasje. Dat is geen incident, dat is een structureel probleem, en de oorzaak zit vaak in dingen die je als eigenaar zelf in de hand hebt.
Waar honden bijna altijd aan de lijn lopen, zwerven de meeste Nederlandse katten vrij door de buurt. Dat vrije leven is precies waarom een kat sneller kwijtraakt dan je zou verwachten, en waarom het zo lastig is om hem terug te vinden zodra het misgaat.
Waarom katten zoveel vaker verdwalen dan honden
Een kat die schrikt, rent niet naar huis. Hij rent weg van het gevaar en verstopt zich, soms uren, soms dagen. Bij onweer, vuurwerk of een onbekend geluid schiet een kat een tuin, schuur of kruipruimte in en blijft daar doodstil zitten, ook als je vlak langs loopt te roepen. Dat verklaart waarom zoveel vermiste katten uiteindelijk gewoon een paar tuinen verderop worden aangetroffen.
Daar komt bij dat katten een territorium van honderden meters tot een paar kilometer kunnen hebben. Verhuis je, dan proberen sommige katten terug te lopen naar het oude huis, soms over afstanden die je niet voor mogelijk houdt. Jonge, ongecastreerde katers zwerven het verst, op zoek naar een partner buiten hun eigen buurt.
De eerste dagen zijn beslissend
Onderzoek laat zien dat 34 procent van de vermiste katten binnen zeven dagen levend wordt teruggevonden. Na twee maanden loopt dat op tot 56 procent, maar dan is het dier vaak al verzwakt of ver van huis geraakt. Hoe eerder je zoekt, hoe groter de kans op een goede afloop.
Zoek daarom niet alleen overdag. Katten die zich verstoppen komen pas 's avonds of 's nachts tevoorschijn, als het rustig is. Neem een bak brokjes mee om mee te rammelen en loop rustig door de directe omgeving, het liefst binnen een straal van enkele honderden meters van waar je kat voor het laatst is gezien. De meeste katten blijven verrassend dicht bij huis, ook als je zelf allang denkt dat hij verder weg moet zitten.
Meld je kat ook meteen bij de dierenambulance, dierenartsen in de buurt en Amivedi, dat gevonden en vermiste huisdieren landelijk registreert. Hang flyers op met een duidelijke foto en je telefoonnummer, en post in lokale buurtgroepen op Facebook of Nextdoor. Hoe meer ogen er meekijken, hoe groter de kans dat iemand je kat herkent.
Chippen alleen is niet genoeg
Sinds dit jaar is chippen verplicht voor alle katten in Nederland, maar een chip helpt alleen als de gegevens erachter ook kloppen. Verhuisd, ander telefoonnummer, kat overgedaan aan een familielid: als de registratie niet is bijgewerkt, vindt een dierenarts of asiel bij het scannen een dood spoor. Check daarom minstens één keer per jaar of je gegevens nog actueel zijn.
Een gewone halsband met naam en telefoonnummer is een goede aanvulling, zeker omdat niet iedereen die een zwervende kat tegenkomt eerst naar een dierenarts loopt om te laten scannen. Gebruik wel altijd een veiligheidssluiting die loslaat onder druk, zodat je kat niet vast kan komen te zitten achter een schutting of tak.
Wat je vooraf kunt doen om vermissing te voorkomen
- Laat je kat castreren of steriliseren. Ongecastreerde katers zwerven aantoonbaar verder en vaker dan gecastreerde exemplaren.
- Maak de tuin lastiger om uit te ontsnappen. Een schutting van minimaal anderhalve meter met een overhangend randje bovenop houdt de meeste katten binnen, zonder dat je je kat volledig binnen hoeft te houden.
- Overweeg een GPS-tracker aan de halsband. Vooral bij katten die veel buiten zwerven, geeft dit direct inzicht in waar je dier zich bevindt zodra hij een dag wegblijft.
- Laat een kat na een verhuizing minstens twee tot vier weken binnen. Zo bouwt hij eerst een gevoel van veiligheid op in het nieuwe huis, voordat hij het territorium buiten gaat verkennen.
- Voer je kat op vaste tijden. Een kat die weet dat er om zes uur eten klaarstaat, komt daar ook op af, wat vermissing eerder voorkomt dan geneest.
De rol van vuurwerk en onweer
Rond jaarwisseling en tijdens zomerse onweersbuien schiet het aantal vermiste katten in Nederland flink omhoog. Sluit ramen en kattenluikjes tijdig af op momenten dat je harde knallen verwacht, en zorg dat je kat een plek heeft om zich veilig terug te trekken, bijvoorbeeld een afgesloten kamer met gordijnen dicht. Een kat die eenmaal in paniek naar buiten is geschoten, is vaak urenlang niet meer te vinden, ook niet in de eigen tuin.
Let ook op tijdens warme dagen: net als bij oververhitting bij katten in de zomer, zoeken gestreste of oververhitte dieren soms een schuilplek die ze normaal nooit zouden gebruiken, zoals onder een geparkeerde auto verderop in de straat.
Buiten laten of binnen houden
Steeds meer kattenbezitters kiezen ervoor hun kat helemaal binnen te houden, mede omdat een vrij rondlopende kat een grotere impact heeft op vogels en ander wild dan de meeste eigenaren beseffen. Dat scheelt ook meteen een hoop vermissingsrisico. Een volledig binnenkat leven is niet voor elk dier geschikt, maar een kattenren in de tuin is een tussenweg die steeds populairder wordt: je kat kan naar buiten zonder dat hij zomaar de straat op kan lopen.
Wat je doet als je kat na dagen nog niet terug is
Geef niet te snel op. Katten worden soms na weken nog levend teruggevonden, vaak dichterbij dan verwacht. Blijf de asielregistratie en Amivedi in de gaten houden, en houd er rekening mee dat een kat die na twee weken in een asiel zit, daar volgens de regels eigendom van het asiel kan worden als niemand zich meldt. Bel dus actief langs bij asiels in de regio in plaats van alleen op een melding te wachten.
Volgens de Dierenbescherming is een sluitende registratie de belangrijkste factor die bepaalt of een vermiste kat wordt herenigd met zijn baasje. Meer praktische stappen bij een vermist dier vind je bij chipjedier.nl, het informatiepunt van het Landelijk Informatiecentrum Gezelschapsdieren.
Zo maak je van vermissing een uitzondering, niet een kwestie van tijd
Geen enkele maatregel maakt de kans op vermissing nul, katten blijven nieuwsgierige zwervers. Maar de combinatie van een actuele chipregistratie, een halsband met naam, een lastiger te ontsnappen tuin en snel handelen in de eerste dagen, scheelt in de praktijk enorm. De meeste zoekgeraakte katten zitten dichterbij dan je denkt, het gaat erom dat je op tijd en op de juiste plekken zoekt.