Je kat springt van de vensterbank, verdwijnt tussen de struiken en komt een half uur later terug met iets tussen zijn tanden. Herkenbaar? Vogelbescherming Nederland is dit jaar een groot onderzoek gestart naar precies dit gedrag, en de eerste tussentijdse signalen laten zien dat de meeste kattenbezitters flink onderschatten hoe vaak hun huisdier daadwerkelijk jaagt. Van 1 april tot 1 september 2026 houden honderden deelnemers bij wat hun kat buiten vangt, probeert te vangen of mee naar binnen sleept.
Het goede nieuws: je hoeft je kat niet voor altijd binnen op te sluiten om verschil te maken. Er blijkt een flink verschil te zitten tussen maatregelen die iedereen aanraadt en maatregelen die daadwerkelijk werken.
Waarom jaagt je kat, ook al krijgt hij genoeg te eten
Jagen is bij katten geen kwestie van honger. Het is een los ingebakken instinct dat helemaal niets te maken heeft met hun voerbak. Een kat die net een volle maaltijd op heeft, kan een paar minuten later nog steeds achter een mus aan gaan. De aanblik van iets dat snel beweegt, is voldoende trigger.
Dat verklaart ook waarom straffen of wegjagen weinig helpt. Je onderdrukt hooguit het gedrag op dat moment, terwijl de aandrang blijft bestaan. Wil je iets veranderen, dan werk je beter met dat instinct dan ertegenin.
Het belletje aan de halsband werkt niet echt
Het is misschien wel het meest gegeven advies aan kattenbezitters: hang een belletje aan de halsband, dan hoort een vogel je kat aankomen. Volgens onderzoek waar het Kattenkenniscentrum naar verwijst, had een belletje in de praktijk geen meetbaar effect op het aantal gedode vogels. Katten leren hun bewegingen aan te passen zodat het belletje amper geluid maakt, en veel prooien reageren simpelweg niet snel genoeg op het geluid.
Een CatBib, dat plastic slabbetje dat het richten bemoeilijkt, wordt om een andere reden afgeraden: het beperkt natuurlijk gedrag als klimmen en springen te veel, wat ten koste gaat van het welzijn van je kat.
Wat wel aantoonbaar helpt
Een paar maatregelen laten in onderzoek wél resultaat zien, en de meeste zijn eenvoudiger dan je zou denken.
- Een felgekleurde kraag. Een Birdsbesafe-kraag valt voor vogels veel meer op dan een gewone halsband, waardoor ze eerder wegvliegen voordat je kat dichtbij genoeg is.
- Dagelijks spelen met een hengel. Tien minuten per dag actief spelen met een speeltje op een stok vermindert de jachtdrang op zoogdieren met zo'n 25 procent. Je kat kan zijn jachtinstinct dan al kwijt zonder de tuin in te hoeven.
- 's Nachts binnenhouden. Katten zijn vooral actief in de schemering, precies het moment waarop veel vogels en kleine zoogdieren ook actief zijn. Je kat 's avonds en 's nachts binnen laten, scheelt aanzienlijk.
- Kwalitatief, eiwitrijk voer. Katten met een voedingspatroon dat goed aansluit bij hun behoeften, vertonen minder jachtgedrag dan katten die structureel net iets tekortkomen.
Hoeveel aandacht en speeltijd je kat dagelijks nodig heeft, hangt trouwens ook af van leeftijd en karakter. Twijfel je of jouw kat genoeg uitdaging krijgt? Lees ook ons artikel over hoeveel aandacht een kat per dag nodig heeft, want een verveelde kat jaagt over het algemeen meer.
Permanent binnenhouden is niet voor elke kat de oplossing
Vogelbescherming Nederland bepleit dat katten het liefst helemaal niet meer naar buiten gaan, of alleen in een afgesloten buitenruimte. Het Kattenkenniscentrum nuanceert dat: voor huiskatten die gewend zijn aan buiten komen, kan zo'n plotselinge, ingrijpende vrijheidsbeperking juist voor stress zorgen, zeker in huishoudens met meerdere katten. Het grootste probleem zit volgens hen niet bij de doorsnee huiskat, maar bij zwerf- en verwilderde katten, die veel effectievere jagers zijn en niet afhankelijk zijn van een baasje.
Met andere woorden: de aanpak die het beste bij jouw kat past, hangt af van zijn karakter en van hoe hij gewend is te leven. Een combinatie van een kraag, meer speeltijd en 's nachts binnen is voor de meeste huiskatten al een flinke stap vooruit.
Wat de nieuwe chipplicht hiermee te maken heeft
Sinds dit jaar geldt in Nederland een chipplicht voor katten, mede bedoeld om eigenaarschap van loslopende dieren beter te kunnen vaststellen. Dat is relevant voor het vogelonderzoek: hoe beter in kaart gebracht is welke kat waar rondloopt en van wie hij is, hoe gerichter gemeenten en natuurorganisaties straks maatregelen kunnen voorstellen zonder dat elke kattenbezitter over één kam wordt geschoren.
Dit kun je morgen al anders doen
Je hoeft niet te wachten op nieuwe regels om verschil te maken. Vervang het nutteloze belletje voor een felgekleurde kraag, plan tien minuten hengelspel in op een vast moment van de dag, en laat je kat 's avonds op tijd naar binnen. Heeft jouw kat toegang tot de tuin overdag en volg je graag hoe hij zich gedraagt? Dan kun je je via de website van Vogelbescherming nog aanmelden voor het lopende onderzoek en meehelpen om beter in kaart te brengen wat katten in de bebouwde kom precies vangen.