Je loopt de dierenwinkel binnen voor een dwerghamster en de verkoper schudt haar hoofd. Niet omdat ze uitverkocht zijn, maar omdat het simpelweg niet meer mag. Sinds 1 juli 2024 staan de Russische dwerghamster, de Campbelli dwerghamster en de Roborovski dwerghamster niet meer op de Nederlandse huis- en hobbydierenlijst. Verkopen, fokken en importeren is verboden. En het wordt nog interessanter: in mei dit jaar zette een rechter de knop weer op scherp.
Wat er sinds 2024 precies is veranderd
De overheid werkt sinds 2024 met een positieflijst voor zoogdieren die als huisdier gehouden mogen worden. Het idee is simpel: in plaats van achteraf te bepalen welke dieren verboden zijn, staat vooraf vast welke dieren wél toegestaan zijn. Alles wat niet op de lijst staat, mag niet meer gehouden, gefokt of verkocht worden. Van de ruim driehonderd zoogdiersoorten die Nederlanders ooit als huisdier hielden, bleven er dertig over. Honden, katten, konijnen en cavia's staan er gewoon op. Chinchilla's, servals en dus ook de meeste dwerghamsters niet, zoals NOS Nieuwsuur destijds al uitgebreid beschreef.
Belangrijk detail: het verbod werkt niet met terugwerkende kracht. Had je vóór 1 juli 2024 al een dwerghamster, of was je dier toen al drachtig, dan mag je die houden en zelfs de nakomelingen verkopen. Nieuwe dieren fokken, kopen of importeren mag sindsdien niet meer.
Welke knaagdieren vallen onder het verbod
Concreet gaat het om deze soorten die je niet meer nieuw mag aanschaffen:
- Russische dwerghamster
- Campbelli dwerghamster
- Roborovski dwerghamster
- Chinchilla
- Dikstaartgerbil
- Perzische gerbil
De gewone Syrische hamster staat er wel op en mag je nog gewoon houden. Verwarrend, want in de winkel liggen ze vaak naast elkaar in hetzelfde schap.
Waarom deze dieren van de lijst zijn gehaald
De onderbouwing komt van welzijnsexperts die per diersoort keken of een gemiddelde eigenaar het dier goed kan huisvesten en verzorgen. Dwerghamsters graven van nature lange tunnelstelsels en hebben veel meer ruimte nodig dan de meeste kooien bieden. Chinchilla's leven in de Andes op grote hoogte, hebben speciale luchtvochtigheid nodig en worden makkelijk oververhit in een gewone huiskamer. Het gaat dus niet om een dier dat gevaarlijk is voor de eigenaar, maar om een dier dat in de praktijk te vaak in een omgeving belandt waarin het niet kan gedijen.
Dat botst met hoe de meeste mensen zo'n dier kopen: als instapdier voor kinderen, vaak in een kooi die eigenlijk te klein is. Precies daarom is een konijn ook nooit geschikt om alleen te houden, en spelen huisvestingseisen bij bijna elk klein zoogdier een grotere rol dan mensen vooraf inschatten.
De rechter zet de knop weer op pauze
Op 28 mei 2026 deed het College van Beroep voor het bedrijfsleven uitspraak in een zaak die tegen de positieflijst was aangespannen. De conclusie: de lijst blijft grotendeels overeind, maar bij vijf diersoorten heeft de minister onvoldoende onderbouwd waarom ze juist niet op de lijst staan. Naast de jak, de dromedaris en het witstaartstekelvarken gaat het ook om de Russische dwerghamster. Staatssecretaris Silvio Erkens moet voor deze soorten opnieuw beoordelen of ze alsnog worden toegelaten, zoals te lezen valt op de site van de Rijksoverheid.
Dat betekent niet dat je morgen weer gewoon een Russische dwerghamster kunt kopen. Het verbod staat nog steeds, alleen moet de onderbouwing ervoor opnieuw langs de meetlat. Hoelang die herbeoordeling duurt, is nog niet bekend.
Wat betekent dit voor jou als eigenaar
Heb je al een dwerghamster die je vóór juli 2024 kocht? Dan verandert er niets, je mag hem gewoon houden tot het einde van zijn leven. Overweeg je een nieuw knaagdier en twijfel je tussen een dwerghamster en een andere soort, dan is de Syrische hamster op dit moment de enige hamstersoort die je legaal nieuw kunt kopen. Wil je liever iets groters, dan is een cavia een serieus alternatief, al is het geen goedkopere versie van een konijn maar een dier met eigen behoeften.
De discussie rond de positieflijst laat ook zien dat wetgeving rond huisdieren volop in beweging is. Vorig jaar werden om vergelijkbare welzijnsredenen de Scottish Fold en de Sphynx van de kattenlijst gehaald. Steeds vaker kijkt de wetgever niet naar wat schattig oogt, maar naar wat een dier daadwerkelijk nodig heeft om gezond te blijven.
Check dit voordat je een nieuw knaagdier haalt
Twijfel je over welk dier wél mag? Kijk voordat je naar de winkel gaat op de huis- en hobbydierenlijst van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, en vraag de verkoper expliciet naar de geboortedatum van het dier als het om een grijs gebied gaat zoals de dwerghamster. Een betrouwbare fokker of winkel weet dit gewoon en kan het aantonen. Twijfelt de verkoper zelf ook, dan is dat al een signaal om ergens anders te kijken. Uiteindelijk gaat het niet om een vinkje op een overheidslijst, maar om een dier dat in jouw huiskamer daadwerkelijk een goed leven kan hebben.